"Ya" (En toda a entrada)

Relativo ou pertencente aos buwayhís.

Individuo da dinastía buwayhí.

Dinastía persa xiíta que gobernou entre 932 e 1055. O fundador da dinastía, denominado Buwayh polos árabes e Būya polos persas, descendía dos serventes dos sasánidas.

Relativo ou pertencente aos cahitas ou á súa lingua.

Individuo da tribo amerindia cahita.

Tribo amerindia que habitaba no noroeste de México, á beira dos ríos Sinaloa, Fuerte, Mayo e Yaqui. As principais tribos que sobreviven son os mayos e os yaquis.

Lingua uto-azteca que falan os cahitas.

Réptil pertencente aos xéneros Caiman, Melanosuchus e Paleosuchus, da familia dos aligatóridos, que presentan un tipo morfolóxico lacertiforme, o fociño ancho, aplanado e arredondado no extremo, e a mandíbula inferior cun oco onde encaixa o cuarto dente da mandíbula inferior.

Caimán do xénero Paleosuchus, que presenta un fociño relativamente longo e non aplanado.

Caimán que vive nos grandes ríos dos Andes.

Caimán que vive no Yang-Tse-Kiang e no SL de EE UU.

Caimán que ten o fociño curto, e vive en ríos e lagos do SL de EE UU.

Caimán que presenta o fociño tan longo como ancho, é propio dos medios húmidos de América do Sur.

Caimán de cor negra e ventre marelo, que vive en Amazônia.

Árbore dos xéneros Swietenia e Khaya da familia das meliáceas, que presenta tronco e froitos en cápsula leñosa e unha madeira moi aprezada en ebanistaría.

Nome comercial da madeira do lauan.

Nome comercial da madeira do Eucalyptus diversicolor.

Tipo de uva tinta que se emprega principalmente en Catalunya e La Rioja.

ariedade de viño elaborado coa uva do mesmo nome.

Relativo ou pertencente a Castela ou aos seus habitantes.

Natural ou habitante de Castela.

Lingua románica, do subgrupo iberorrománico, orixinaria de Castela. É a lingua oficial de Arxentina, Colombia, Costa Rica, Cuba, Chile, Ecuador, España, Guatemala, Honduras, México, Nicaragua, Panamá,, República Dominicana, El Salvador, Uruguay e Venezuela. Comparte a oficialidade en Paraguay, Bolivia, Perú, Puerto Rico e Guinea Ecuatorial. Dentro do territorio español o castelán comparte o estatuto de lingua oficial nas comunidades autónomas de Galicia, Catalunya, València, Illes Balears, Nafarroa e Euskadi. Presenta como variedades dialectais o andaluz, o estremeño, o murciano, o canario e as variedades do castelán faladas en América.

Persoa que na época medieval tiña o goberno, a defensa e a xurisdición dun castelo en dominio útil e posesión inmediata, ben en nome do seu señor, no territorio dunha baronía, ou ben do soberano nos dominios reais.

Moeda de ouro que foi cuñada en Castela durante a Idade Media.

Relativo ou pertencente a Catalunya, aos seus habitantes ou á súa lingua.

Natural ou habitante de Catalunya.

Lingua románica do grupo da romania occidental, con trazos comúns ás linguas iberorrománicas e galorrománicas. É lingua cooficial en Catalunya, València e Illes Balears, e oficial en Andorra. Presenta as variedades central, insular ou balear, setentrional ou rosellonés, occidental, meridional ou valenciano, e o alguerés.

Condición ou calidade de catalán.

Movemento que propugna o recoñecemento político de Catalunya e defende os seus valores históricos e culturais.

Palabra ou característica idiomática propia da lingua catalá presente noutra lingua.

Relativo ou pertencente ao pobo dos caxibos ou á súa lingua.

Individuo da tribo caxibo.

Tribo indíxena do Perú, que vive á beira dos afluentes esquerdos do río Ucayali. Constitúen o grupo máis numeroso da familia ge-pano-caribe.

Lingua xe-pano-caribe que se fala en Perú.