smDERTermo que significa ‘dereito’ e co que se designan os diferentes dereitos, dos que destacan o iushonorarium, dereito fundado sobre os edictos dos maxistrados; o iusnaturale, dereito que se considera establecido pola natureza; o iuscivile, dereito introducido en Roma tras a súa entrada en contacto con outras civilizacións mediterráneas; e o iusgentium ou dereito de xentes.
ius monetaeDERDereito de emitir moeda que xeralmente correspondía ao rei.
ius patronatusDERFacultade que tiña, no dereito romano, o patrón sobre o colono, un home libre ligado a perpetuidade á terra doutro para cultivala a cambio dun pago en diñeiro ou en especie.